Twój partner jest pracoholikiem? Czujesz się samotna i niezrozumiana bo żyjesz z pracoholikiem? To człowiek silny, odpowiedzialny, wytrwale dążący do wyznaczonych sobie celów, perfekcjonista. Widzisz podziw w oczach rodziny i znajomych, kiedy opowiadasz o jego sukcesach zawodowych. Patrząc z zewnątrz na Twoją sytuację mogłoby się wydawać, że wszystko układa się najlepiej jak może: żyjąc u boku człowieka sukcesu omija Cię wiele problemów, zwłaszcza tych związanych z kwestiami materialnymi. To jednak Ty, a nie ludzie, którzy Ci zazdroszczą, wiesz, jak bardzo boli czekanie do późnych wieczornych godzin, aż Twój partner wróci z pracy a zmęczenie nie pozwoli mu nawet na krótką rozmowę. Człowiek, będący wzorem pracownika, po powrocie do domu staje się rozdrażniony, napięty i potrafi wszcząć kłótnię o byle drobiazg. Pozostają jeszcze weekendy, w czasie których nie ma na nic ochoty i głośno rozmyśla o czekającej go poniedziałkowej pracy. Z upływem czasu zaczynasz rozumieć, że Twój partner jest pracoholikiem.
Czym jest pracoholizm?
Nietrudno zauważyć, że pracoholizm jest jedynym rodzajem uzależnienia, które ma pewne poparcie społeczne. Ludzie, którzy dużo i intensywnie pracują są obdarzani szacunkiem ze strony innych, ponadto pracodawcy cenią pozostawanie przy biurku „po godzinach”. Dlatego możesz mieć wątpliwości, czy Twój partner to po prostu osoba, która ciężko i wytrwale pracuje, czy też należy on już do grona pracoholików. Istnieje jednak kilka istotnych wyznaczników, na podstawie których można odróżnić człowieka zapracowanego od pracoholika. Według Barbary Killinger, autorki książki pt. „Pracoholicy. Szkoła przetrwania”, „pracoholik to osoba, która staje się coraz bardziej ograniczona pod względem emocjonalnym, uzależniona od kontroli i władzy, stale dąży do uzyskania aprobaty i sukcesu.”
Robinson (1998) ustalił kryteria, pozwalające zidentyfikować osobę uzależnioną od pracy. Są to:
-
życie w ciągłym pośpiechu i dążenie do wykonywania wielu czynności w tym samym czasie,
-
kontrolowanie innych, polegające na sprawdzaniu czy dana czynność została wykonana prawidłowo,
-
traktowanie związków międzyludzkich jako mających drugorzędną wartość w stosunku do pracy,
-
okazywanie niepokoju w czasie wolnym od pracy np. weekendu,
-
nieobecność w czasie rozmowy, związana z ciągłym myśleniem o pracy,
-
brak czasu na dbanie o siebie
-
rezygnacja z ulubionych zajęć, rozrywek
Jeżeli zatem stwierdzisz, że Twój partner to pracoholik, pamiętaj, że to nie brak miłości kieruje jego zachowaniem w stosunku do Ciebie. Obecnie uważa się, że pracoholizm za taki sam typ uzależnienia i związanego z tym cierpienia jak np. alkoholizm.
Z perspektywy pracoholika czyli jakie są przyczyny pracoholizmu.
Stwierdzenie, że pracoholik po prostu lubi pracować lub jest materialistą dążącym do zarobienia jak największej sumy pieniędzy, jest sporym uproszczeniem. Perspektywa zmienia się, jeśli na pracoholizm spojrzymy jak na uzależnienie, polegające na odczuwaniu pewnego przymusu i wiążące się również z cierpieniem. Pierwotne przyczyny pracoholizmu upatruje się często w wypracowanych w dzieciństwie wzorach, takich jak:
-
Uwrażliwienie (a czasem nawet obsesja) na punkcie perfekcyjnego ładu i porządku. Istnieją domy rodzinne, w których przekazuje się dzieciom, iż bycie dokładnym i wręcz pedantycznym jest podstawową wartością i wywołuje się w nich poczucie winy, jeżeli taki stan nie został osiągnięty. Dotyczy to różnych dziedzin życia, np. obowiązków domowych, szkoły, a w późniejszym życiu także pracy. Dorosły człowiek, wychowany w tego typu rodzinie, będzie odczuwał wyrzuty sumienia i obniżoną samoocenę, jeżeli jego praca zawodowa nie zostanie wykonana dokładnie, również w mniej istotnych szczegółach. Dlatego też poświęca się jej całkowicie, nawet jeśli zajmuje mu ona kilkanaście godzin dziennie.
-
Traktowanie spraw związanych z uczuciami jako drugorzędne. Pracoholicy to w większości osoby, dla których rozmowa o własnych uczuciach stanowi swego rodzaju trudność. Wyniki badań Swarego ujawniły, że pracoholicy są bardziej skoncentrowani na kontrolowaniu emocji a nie ich wyrażaniu. Dzięki temu uzyskują wewnętrzne poczucie bezpieczeństwa, ale jednocześnie nie potrafią prawidłowo komunikować się z bliską osobą. Ma to również związek z atmosferą domu rodzinnego, w którym dziecko zostało nauczone, że prawdziwa wartość człowieka polega na osiąganiu celów materialnych a otwarte okazywanie uczuć to cecha ludzi słabych.
-
Miłość warunkowa. Jakość naszych relacji w dorosłym życiu w dużej mierze zależy od pierwszego wzorca miłości, jaką obdarzają dziecko rodzice lub opiekunowie. Często rodzice, pragnąc bezpieczeństwa materialnego syna lub córki w dorosłości, przekazują informację, że dziecko jest dobre tylko wówczas, jeśli coś osiąga, np. dobre oceny w szkole. Takie dziecko dąży do bycia doskonałym w przekonaniu, że tylko w ten sposób zasłuży na miłość rodziców. Błędny wzorzec uczucia jest przenoszony na dorosłe życie i wówczas człowiek, zwykle nieświadomie, poprzez skupienie się wyłącznie na życiu zawodowym, pragnie zasłużyć na akceptację ze strony innych i tym samym pokazać swoją wartość.
-
Uzależnienia w rodzinie. Ten pogląd na przyczyny pracoholizmu związany jest z traktowaniem tego zjawiska tak jak innych uzależnień, np. od alkoholu czy narkotyków. Osoby wychowywane w rodzinach uzależnionych mogą ujawniać cechy tzw. osobowości uzależnionej, czyli odczuwania wewnętrznego przymusu do określonego typu zachowania (w tym przypadku do ciągłej pracy) i niepokoju, kiedy brak jest czynnika zaspokajającego (np. podczas urlopu).
Pracoholizm a związki.
Najbardziej dotkliwe skutki pracoholizmu dotyczą bliskich relacji interpersonalnych, w których pracoholik unika bliskości i traktuje je niczym „drugiej kategorii”. Zjawisko negatywnego wpływu pracoholizmu na związki zostało udowodnione w wielu badaniach.Jednymi z pierwszych były badania Robinson. Kobiety biorące udział w tym studium deklarowały doświadczanie poczucia oddalenia i nawet braku uczucia ze strony męża. Warto dodać, iż w trakcie przeprowadzania badania wiele par było w trakcie kryzysu lub już po rozstaniu. Można zatem uznać pracoholizm za bardzo poważne zagrożenie dla trwałości związków. Wyniki badań Pietropino ujawniły natomiast, że pracoholicy mają wyższe oczekiwania odnośnie satysfakcji małżeńskiej. Stosowaną przez nich metodą w sporach partnerskich jest unikanie konfrontacji poprzez milczenie lub obrażanie się. Jest to zatem kolejny przejaw dążenia pracoholików do doskonałości z pominięciem uczuć, które mogą przecież okazać się niespodziewane.Ciekawe są również wyniki badań nad partnerami pracoholików. Zostały one przeprowadzone przez Robinson i Caroll. Dowiodły, że osoby będące w związkach z pracoholikami często czują się niezrozumiane. Dzieje się tak z uwagi na społeczne poparcie pracoholizmu, uważanego za ciężką i wytrwałą pracę. Z tego powodu partnerzy pracoholików zaczynają wątpić w zasadność i trafność własnych odczuć. Jednocześnie doświadczają oni poczucia samotności, izolacji i opuszczenia.
Jak pomóc pracoholikowi?
Jeżeli jesteś partnerem pracoholika musisz pamiętać, że trwający długi czasu i szczególnie uciążliwy pracoholizm wymaga pomocy specjalisty, najczęściej terapeuty. Czasem trudno jest nakłonić do tego pracoholika, zwykle dopiero w momencie prawdziwych niepowodzeń w życiu osobistym, decyduje się on na pracę nad swoim wnętrzem.
Istnieje kilka sposobów, aby pomóc pracoholikowi w jego powrocie do świata uczuć i życia partnerskiego:
-
Pozwól odczuć partnerowi, który jest pracoholikiem, że Twoje uczucie do niego nie ma związku z jego osiągnięciami zawodowymi i gdyby np. robił coś zupełnie innego, byłby dla Ciebie tak samo ważny.
-
Ustalcie wspólnie czas, który poświęcacie tylko na wasz związek, np. wieczory na wspólną rozmowę czy kolację. Przyjmijcie zasadę, iż są to punkty w tygodniu, w odniesieniu do których oboje dołożycie starań, aby czas ten został spędzony razem.
-
Przypominaj partnerowi o jego hobby. Przejawem pracoholizmu jest również unikanie rozrywek. Rozmawiaj z partnerem o jego zainteresowaniach: wówczas będzie o nich pamiętał i powoli zacznie znajdować czas na ulubiony relaks.
-
Wspieraj partnera w trakcie zmiany. Dzięki temu dowie się on, ze jest dla Ciebie ważnym człowiekiem a miłość to coś o wiele silniejszego niż sukcesy zawodowe.
Nikt nie zasługuje na to, by być samotnym w związku. Dlatego też życie w relacji z pracoholikiem to trudne zadanie. Istotnym momentem jest zrozumienie specyfiki tego typu uzależnienia zarówno przez osobę nim dotkniętą, jak i jej bliskich. Warto jest walczyć o świat własnych uczuć. Miłość jest w każdym, również w Twoim partnerze: nawet jeśli jest owładniętym sukcesami pracoholikiem.
Jowita Wójcik, psycholog
Literatura:
Golińska, L. „Pracoholizm: uzależnienie czy pasja”, Difin 2008
Guerreschi, C. „Nowe uzależnienia”, Salwator, Kraków 2005
Killinger, B. „Pracoholicy: szkoła przetrwania”, Dom Wydawniczy Rebis, Poznań 2007.
Mieścicka, L. „Pracoholizm”, GWP 2006
Serwis MyDwoje.pl zgadza się na przedruk tego artykułu w innych serwisach. Warunkiem publikacji jest umieszczenie pod artykułem następującej informacji wraz z linkiem do MyDwoje.pl:
Artykuł pochodzi z Poradnika w Serwisie Doboru Partnerskiego dla wymagających www.MyDwoje.pl
