W gąszczu fachowych terminów prawniczych czasem bardzo łatwo się pogubić. Wyjaśniamy więc znaczenie najważniejszych pojęć, pojawiających się w przypadku rozwodów.
Alimentacyjny obowiązek
Jest to obowiązek dostarczania uprawnionemu środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków służących jego wychowaniu, wykształceniu, rozwojowi fizycznemu i umysłowemu (dotyczy małoletnich) oraz zdrowiu. Obowiązek ten obciąża małżonka (w określonych wypadkach również byłego małżonka), krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Może on dotyczyć także innych osób bliskich, np. macochy, ojczyma czy też pasierba. Zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb osoby uprawnionej oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości osoby zobowiązanej.
Apelacja
Jest to środek zaskarżający wyroki (w niektórych przypadkach również postanowienia) sądu pierwszej instancji, zarówno w sprawach cywilnych jak i karnych. Po wniesieniu w terminie skargi apelacyjnej, zarówno zaskarżone orzeczenie jak i postępowanie sądu pierwszej instancji podlegają kontroli przez sąd odwoławczy (drugiej instancji), który może zaskarżone orzeczenie utrzymać w mocy, zmienić bądź je uchylić, a sprawę przekazać sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Domniemanie prawne
Wynikający z przepisu prawa nakaz uznania określonego faktu za udowodniony na podstawie innych ustalonych faktów pozostających z nim w związku (uznaje się za udowodniony – bez przeprowadzania dowodów – fakt B, jeżeli nastąpił fakt A).
Ekspertyza
Zespół czynności badawczych wykonywanych przez biegłego, czyli specjalistę w danej dziedzinie, najczęściej na polecenie policji, prokuratury, sądu. Wnioski przedstawione są w opinii biegłego, która może być dowodem w postępowaniu.
Intercyza
W znaczeniu ścisłym: umowa przedślubna ustalająca sprawy majątkowe przyszłych małżonków; potocznie: umowa pomiędzy małżonkami, której celem jest uregulowanie małżeńskich stosunków majątkowych inaczej niż na zasadzie ustawowej wspólności majątkowej. Wspólność majątkowa obejmuje dorobek małżonków, to znaczy przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania małżeństwa przez oboje małżonków lub przez jednego z nich.
Kasacja
Środek odwoławczy kierowany do Sądu Najwyższego. W postępowaniu cywilnym kasacja przysługuje od wydanego przez sąd II instancji wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. Kasację może wnieść tylko pełnomocnik strony będący adwokatem lub radcą prawnym. Strona, która nie zaskarżyła orzeczenia sądu pierwszej instancji, nie może
wnieść kasacji od orzeczenia sądu odwoławczego, jeżeli orzeczenie sądu pierwszej instancji utrzymano w mocy lub zmieniono na jej korzyść.
Kuratela
Jest to instytucja, którą ustanawia się dla osób potrzebujących pomocy w prowadzeniu swoich spraw, głównie majątkowych, chociaż nie wymagają opieki osobistej – np. ubezwłasnowolnieni częściowo, ułomni fizycznie, którzy niezdolni są do podjęcia pewnych działań prawnych. Przykładem jest kuratela dla osoby, która nie może prowadzić swoich spraw z powodu nieobecności, lub kuratela dla osoby nieznanej z miejsca zamieszkania.
Małoletni
Jest nim osoba, która nie osiągnęła jeszcze pełnoletności, czyli osoba poniżej 18. roku życia. Pełnoletność uzyskuje się z chwilą osiągnięcia tego wieku bądź też zawarcia małżeństwa przed jego ukończeniem. Czynności prawnych w imieniu małoletniego dokonuje jego przedstawiciel ustawowy, to znaczy, w imieniu dziecka – jego rodzice lub opiekunowie prawni.
Miejsce zamieszkania
Miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej. Jeżeli władza rodzicielska przysługuje na równi obojgu rodzicom mającym osobne miejsce zamieszkania, jego miejsce zamieszkania określa sąd opiekuńczy. Zgodnie z polskim prawem można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania.
Pełnomocnik
Osoba, która ma prawo działać w cudzym imieniu z bezpośrednim skutkiem dla osoby reprezentowanej. Podstawą do tego działania jest jednostronne upoważnienie udzielone przez reprezentowanego. Jeżeli podstawę tego upoważnienia stanowi przepis prawa, wówczas mamy do czynienia z przedstawicielstwem ustawowym (np. rodzice mają prawo działać w imieniu swoich dzieci).
Powód
Osoba, która występuje do sądu z pozwem.
Pozew
Pismo procesowe skierowane do sądu, które zawiera wniosek o wszczęcie procesu cywilnego i rozpoznanie sprawy.
Pozew powinien zawierać dokładne określenie żądania i okoliczności, które je uzasadniają, a także podawać wartość przedmiotu sporu (w sprawach majątkowych).
Pozew rozwodowy
Pozew rozwodowy jest pismo procesowe w którym strona która żąda rozwodu formułuje swoje żądania względem strony pozwanej.
Pozwany
Osoba, przeciwko której skierowane jest żądanie zawarte w pozwie.
Prawomocność
To sytuacja, w której postępowanie sądowe w sprawie zostaje zakończone w sposób ostateczny. Oznacza to, że nie ma możliwości odwołania się od orzeczenia w zwyczajnym trybie, a w sprawie nie może być po raz kolejny prowadzone postępowanie.
Przedstawiciel ustawowy
To osoba, która z mocy przepisu prawa może działać w cudzym imieniu i ze skutkiem dla osoby, którą reprezentuje. Przedstawicielem ustawowym jest np. matka lub ojciec dla swych małoletnich dzieci.
Rozdzielność majątkowa
System majątkowy istniejący pomiędzy małżonkami, na podstawie którego każdy z małżonków rozporządza samodzielnie całym swoim majątkiem nabytym po ustanowieniu rozdzielności majątkowej.
Tytuł prawny
Jest to każda decyzja administracyjna, umowa lub orzeczenie sądu, które świadczą o tym, że danej osobie przysługuje jakieś prawo.
Ugoda
Umowa, której celem jest likwidowanie i łagodzenie sporów między stronami.
Zdolność prawna
Możliwość skutecznego nabywania praw i zaciągania zobowiązań własnymi działaniami. Człowiek uzyskuje pełną zdolność do czynności prawnych po ukończeniu 18 lat, a zdolność ograniczoną po ukończeniu 13 lat.
